Dzieje Oddziału PTTK w Radomiu
Dokładnie za 42 dni Oddział Miejski PTTK im. księdza Jana
Wiśniewskiego w Radomiu będzie obchodził 56-lecie swego nieprzerwanego działania. Jest to znaczący okres w
100-leciu zorganizowanego ruchu krajoznawczo-turystycznego w Radomiu, tym bardziej, że w oddział Polskiego
Towarzystwa Krajoznawczego miał około 10 lat przerwy w swej działalności związanej m.in. z działaniami wojennymi.
Można się zastanawiać, dlaczego w Radomiu nie powstał oddział PTTK zaraz po zjednoczeniu się w dniu 17
grudnia 1950 roku Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego z Polskim Towarzystwem Krajoznawczym? Zapewne radomscy
działacze PTK, być może że też PTT, choć o działalności tego ostatniego po II wojnie światowej nie ma żadnej
informacji, potrzebowali czasu na oswojenie się z nową sytuacją i do tworzenia oddziału PTTK przystąpili z
ponad rocznym opóźnieniem.
Pierwsza próba powstania Oddziału PTTK w Radomiu miała miejsce na początku 1952 roku,
gdy w dniu 23 marca tegoż roku prezes Zarządu Oddziału PTTK - Alfons Pinno przejął od byłego zarządu PTK:
saldo gotówkowe, akta i pieczątki. Brak akt z tego okresu nie pozwala nam zapoznać się bliżej z jego działalnością.
Niezależnie od istniejącego Zarządu Oddziału i bez porozumienia z nim, w dniu 23 listopada 1952 roku odbyło się
zebranie, na którym powołano Komisję Organizacyjną PTTK, a już 7 grudnia tegoż roku zwołano Walne Zebranie
członków z udziałem 32 osób - członków PTTK zarejestrowanych w Kielcach i młodzieży ze
Szkół Technicznych w Radomiu. Od tej pory stary zarząd skutkiem słabej działalności, tracił wpływy i w
końcu uległ rozkładowi, a jego funkcje w całości, nowy bardziej prężny i operatywny zarząd.
Nowy 13-osobowy Zarząd Oddziału wybrał na funkcje:
prezesa - Longina Suczynę - działacza robotniczego i sportowego,
wiceprezesów - Witolda Dąbkowskiego - inżyniera rolnictwa-agronoma, historyka, regionalistę, autora wielu artykułów i książek o regionie i Aleksandra Puchalskiego - pracownika spółdzielczości, uczestnika, inicjatora i organizatora wielu wypraw i rajdów,
sekretarza - Józefa Wysockiego - ucznia Szkół Technicznych,
skarbnika - Stanisława Wajssa
i kronikarza - Jana Wieteskę.
Zostały Również powołane komisje: Propagandy, ds. Przyjęcia Akt byłego O.PTK,
Młodzieżową, Opieki nad Zabytkami oraz sekcje: Turystyki Górskiej, Turystyki Pieszej, Turystyki Narciarskiej, Turystyki
Kolarskiej, Turystyki Motorowej, Turystyki Wodnej, Kontaktów z Prasą i ds. Wewnętrznych (gabloty, gazetki ścienne).
Do tej pory pracami Oddziału kierowało 14 prezesów ZO, a właściwie 15 licząc
pierwszą próbę powołania oddziału na początku 1952 roku. Niektórzy prezesi ZO pełnili tę funkcję kilkakrotnie. Prezesami
Zarządu Oddziału Miejskiego PTTK w Radomiu byli: Alfons Pinno, Longin Suczyna, Roman Bujak, Jerzy Zarębski,
Jerzy Dotkiewicz, Witold Dąbkowski, Stanisław Krok, Józef Siuda, Marian Kaczor, Zygmunt Wilczyński,
Marian Grajewski, Ryszard Gnaś, Henryk Kuliński, Konrad Bielecki i Grzegorz Łukomski.
Wraz z rozpoczęciem działalności występowały problemy z lokalem przeznaczonym na siedzibę Oddziału. Początkowo
przez 3 miesiące siedzibą były pomieszczenia Muzeum Miejskiego przy obecnej ul. J. Piłsudskiego 12,
następnie do listopada 1955 roku część korytarza w Miejskim Komitecie Kultury Fizycznej przy ul. L. Waryńskiego
2 oraz do grudnia 1958 roku niewielki lokal w Przedsiębiorstwie Budowlanego Terenowego przy ul. J. Słowackiego 7.
Zdecydowana poprawa warunków lokalowych nastąpiła w dniu 13 grudnia 1958 roku, gdy oddano do użytku
pomieszczenia o powierzchni ponad 100 m kw. przy ul. R. Traugutta 46/48. Lokal ten w stanie surowym przydzieliły
Oddziałowi władze miasta Radomia. Do jego wykończenia i wyposażenia zaangażowano 100 000,00 zł m.in. z dotacji
ZG PTTK i Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych oraz wniesiono znaczny wkład pracy społecznej kół, które
opracowały projekt techniczny wykończenia, wystroju lokalu i zaprojektowały meble do Klubu Turysty, zaś
członkowie Towarzystwa zaangażowali się m.in. w prace porządkowe. W lokalu uruchomiono: kawiarenkę do której
ustawiali się w kolejce członkowie Oddziału, a zwłaszcza młodzież, biuro Oddziału, Punkt Informacji Turystycznej
i Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego.
26 września 1986 roku z udziałem prezesa ZG PTTK kol. Andrzeja Gordona oraz
przedstawicieli władz administracyjnych województwa i miasta został przekazany do użytku obiekt przy ul. Miłej
10 w zabytkowej kamienicy - dawnej gwoździarni z 1906 roku. Obiekt został przejęty od Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa
Obrotu Surowcami Włókienniczymi i Skórzanymi, wyremontowany i zaadaptowany dla potrzeb Biura Obsługi Ruchu
Turystycznego, restauracji "Tramp", Wojewódzkiego Centrum Informacji Turystycznej i biura Zarządu Wojewódzkiego
PTTK w Radomiu. Obecnie w budynku znajduje się Muzeum Pamiątek Turystycznych PTTK, księgowość Oddziału.
Pozostałą część pomieszczeń jest wynajęta dla drukarnia i biura rachunkowego.
Działalność Oddziału w poszczególnych kadencjach była zróżnicowana i uzależniona
od posiadanych środków finansowych własnych czy też zewnętrznych jak dotacje na poszczególne przedsięwzięcia czy
imprezy i trudno w tak krótkim wystąpieniu je szczegółowo omawiać. Powstawały
i upadały koła w poszczególnych zakładach pracy, instytucjach i szkołach. Rozwijały się różne specjalności
w oparciu o kluby jak: KTŻ "Korab" (1961), KTM "Wicher" (1962), KTP "Radomir" (1972), KTPodwonej "Krab" (1975), Klub Szachowy
"Senior" (1977), KInO "Skróty" (1982), Caravan Club "Łabędź" (1984), KTKkol i Wspinaczki "Adept" (1994),
KTPodwodnej "Nurek" (1998) i KTKwalifikowanej "Gramp" (2001). W poszczególnych kadencjach były powoływane
komisje i zespoły w zależności od potrzeb i rozwijanej w tym okresie działalności w poszczególnych dyscyplinach
turystyki kwalifikowanej.
Przedstawiając działalność Oddziału, który opiera się na pracy kół i klubów nie
można zapomnieć o powstałym w 1965 roku Kole PTTK nr 5 "Bartek" przy Polskim Związku Głuchych, o którym nic nie
napisano w wydanej publikacji z okazji dzisiejszego jubileuszu. Koło "Bartek" działało i działa w specyficznym
środowisku inwalidów słuchów, dla których organizowało i organizuje wiele rajdów górskich i pieszych, a biorą
w nich udział turyści z całej Polski. Jest jednym kołem działających nieprzerwanie przez ponad 40 lat.
Innym kołem wykazującym ożywiona działalność było Koło PTTK nr 4 przy Zakładach
Metalowych im. Gen "Waltera", które w 1978 roku przekształciło się Oddział Zakładowy PTTK "Łucznik" w Radomiu.
Przekształcenia gospodarcze na przełomie lat 1980-90 spowodowały likwidację wielu
radomskich zakładów, a tym samym istniejących tam kół PTTK: jak nr 2 przy RZPS "Radoskór", nr 14 przy Zakładzie
Transportu Spółdzielni Mleczarskiej, nr 15 przy Zakładach Ogniotrwałych, nr 16 przy PBCH "Budochem", nr 20
"Jodła" przy "Miastoprojekcie" i 26 przy RPRI. Koła te w większości były organizatorami bardzo wielu
rajdów i imprez dla swoich pracowników.
Należy tu wspomnieć, że podczas obchodów 30-lecia działania Oddziału w dniu 30
kwietnia 1983 roku podjęto decyzję o przyjęciu nazwy ODDZIAŁ MIEJSKI IM. KSIĘDZA JANA WIŚNIEWSKIEGO W RADOMIU.
Niestety władze polityczno-administracyjne miasta nie wyraziły zgody na patrona oddziału. Dlatego w dniu 12
stycznia 1991 roku podczas Nadzwyczajnego Zjazdu Oddziału ponowiono tą propozycję, która została jednomyślnie
przyjęta.
W dniu 10 grudnia 1983 roku podczas obchodów 75-lecie ruchu
krajoznawczo-turystycznego w Radomiu z inicjatywy członków koła PTTK nr 2 przy Radomskich Zakładach
Przemysłu Skórzanego "Radoskór" oddział otrzymał sztandar.
Podczas 56 lat działalności Oddział wyróżniono:
- Odznaką Honorową "Za Zasługi dla Turystyki";
- Złotą Odznaką "Za Opiekę nad Zabytkami";
- Srebrnym Medalem "Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej";
- Złotą Honorową Odznaką PTTK;
- Krzyżem "Za Zasługi dla ZHP";
- Odznaką "Za Zasługi dla Województwa Radomskiego".
Oddział rozpoczynał swą działalność od 32 członków założycieli, na koniec
1952 roku skupić w 8 kołach 123 osoby. Ilość członków w poszczególnych latach była różna i nigdy nie była
mniejsza niż 500 osób, poza rokiem 1953, gdy było nas tylko 100 osób, ale w latach 1978-90 każdego roku
liczba członków przekraczała 2,5 tysiąca, a nawet w roku 1989 osiągnęła prawie 4 tysiące (3 982). Początkowo
koła powstawały i istniały w zakładach pracy z czasem przeniosły się do szkół, a w tej chwili nie działa żadne
koło zakładowe.
Na podstawie posiadanych deklaracji członkowskich utworzono komputerową bazę danych,
w której aktualnie znajduje się 6 601 byłych i obecnych członków Oddziału. W archiwum nie odnaleziono deklaracji
członkowskich osób działających w pierwszych lat istnienia Oddziału. Do komputerowej bazy nie prowadzono również, osób,
które przystąpiły do Towarzystwa na okres od 0.5 do 1,5 roku, co zapewne zwiększyłoby ten zbiór o kolejne
kilka tysięcy osób.
Oddział przez cały okres swego istnienia zwracał baczną uwagę na szkolenie
kadry. Niemal każdego roku były organizowane kursy Organizatora Turystyki w różnych środowiskach (zakładzie pracy,
osiedlu mieszkaniowym, wojsku i środowisku młodzieżowym), a w 1993 roku Oddział ustanowił Organizatora Turystyki Oddziału
i takie uprawnienia otrzymało ponad 100 osób w większości rekrutujących się z młodzieży - członków SKKT po odbyci
ponad 40-godzinowego kursu zakończonego 3-dniową wycieczką po regionie. Ważną sprawą było szkolenie
przewodników najpierw na teren województwa kieleckiego - Góry Świętokrzyskie oraz na tzw. "Trójkąt" - Puławy -
Nałęczów - Kazimierz Dolny, później na teren województwa radomskiego i po Muzeum J. Kochanowskiego w Czarnolesie
oraz po Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku. Były organizowane kursy i egzaminy po kilka na przodownika turystyki
górskiej, turystyki pieszej, młodzieżowego przodownika turystyki pieszej i imprez na orientację oraz znakarza
nizinnych szlaków turystycznych. Przeprowadzano również szkolenia dla kadry funkcyjnej kół i klubów oraz
opiekunów Szkolnych Kół Krajoznawczo-Turystycznych. Wielu naszych działaczy bierze udział w regionalnych lub
ogólnopolskich komisjach egzaminacyjnych na uprawnienia przodownika TG, TP i znakarza nizinnych szlaków
turystycznych oraz na państwowe uprawnienia przewodnickie.
Członkowie Oddziału aktywnie uczestniczą w działaniach Towarzystwa na
szczeblu ponadregionalnym i centralnym. Jerzy Dotkiewicz przez 3 kadencji był członkiem Głównego Sądu
Koleżeńskiego, Adam Koza był członkiem Głównej Komisji Rewizyjnej, a Konrad Bielecki członkiem Zarządu
Głównego również przez 3 kadencje. Obecnie 3 osoby są członkami komisji ZG PTTK.
Wykaz byłych i obecnych osób zaliczanej do kadry programowej i funkcyjnej
wynosi 649 osób. Aktualnie 112 osoby są czynnymi członkami kadry programowej i funkcyjnej.
Zarząd Oddziału pragnąc podziękować kadrze za wkład pracy w rozwój oddziału od
1979 roku organizował każdego roku spotkania tzw. Rajdy Kadry, dzięki którym mogliśmy poznać niemal cały kraj.
Zarząd Oddziału Miejskiego PTTK w Radomiu doceniając wkład pracy poszczególnych
osób w rozwój kół i klubów występował do władz administracyjnych i Towarzystwa o wyróżnienia, które zawsze
były pozytywnie rozpatrywane. Kilka osób na nasz wniosek m.in. zostało uhonorowanych Krzyżem Kawalerski Orderu Odrodzenia
Polski.
Jerzy Dotkiewicz i Konrad Bielecki otrzymali godność Członka Honorowego PTTK.
Jedną podstawowych działalności oddziału było uczestnictwo w imprezach
turystycznych o zasięgu centralnym i regionalnym oraz organizowanie własnych rajdów.
Do prekursorów turystyki górskiej w Oddziale zaliczyć należy: Aleksandra Puchalskiego,
Witolda Dąbkowskiego i Stanisława Długołęckiego, a narciarskiej: Bogusława Gutkiewicza, Janinę Szukalską, Leszczyńskiego
i Jana Wieteskę.
Wiosną 1953 roku cały ówczesny zarząd brał udział w I Świętokrzyskim Rajdzie
Górskim, gdzie zajęli I miejsce przed bardzo silną ekipą z Cementowni w Wierzbicy i Zarządu Okręgu PTTK w
Kielcach. Tu warto wspomnieć, że uczestnicy rajdów rywalizowali na zasadach sportowych. Każdy zespół posiadał
numer startowy, liczony był czas przejścia i prawidłowe przejście trasy z zliczeniem licznych punktów kontrolnych.
Następnie 19-osobowa ekipa uczestniczy w I Ogólnopolskim Rajdzie Pieszym szlakiem M. Kopernika na Warmii i
Mazurach. Tam również zostali dostrzeżeni i wyróżnieni za postawę, ubiór i wyposażenie. Turyści z Radomia
zaliczyli jeszcze I Rajd Sudetach i II Świętokrzyski Rajd Górski, na którym zespół z Liceum im. T. Chałubińskiego
zajęli I miejsce.
Z takim bagażem doświadczeń postanowiono zorganizować własną imprezę. Biorąc
pod uwagę brak środków finansowych i małą liczbę doświadczonych turystów na poprowadzenie imprezy wielodniowej
ustalono, że zostanie zorganizowana impreza nocna. W nocy z 28-29 maja 1955 roku odbył się I Nocny Świętokrzyski
Rajd Górski. Deszczowa pogoda odstraszyła wielu turystów, gdyż na zgłoszonych 800 turystów z całej Polski,
uczestniczyło w nim tylko 250 osób. Do tej pory odbyło się już 54 rajdy nocne i jest on jedna z dwu najstarszych
imprez w Polsce. Starszym od naszego rajdu o kilka tygodni jest Rajd Świętokrzyski zwany w poprzednich latach
Świętokrzyskim Rajdem 1-szo Majowym.
Z czasem zaczęto organizować kolejne imprezy jak:
- Zloty Jesienne na nowo wyznakowanych szlakach w północnej-zachodniej części Puszczy Świętokrzyskiej (1957);
- Rajdy Skórzanych (1963);
- Świętokrzyski Rajd ZZPPSpożywczego i Cukrowniczego (1966);
- Radomski Rajd Młodzieży (1967); 32 imprezy
- Rajd Młodzieży ZMS (1967);
- Zlot Aktywu Młodzieżowego (1967);
- Rajd Odlewników (1968);
- Zimowy Rajd na Raty (1969-kontynuowany);
- Zlot Turystyczny "Sobótka" (1969);
- Rajd Pieszy Spółdzielczości Mieszkaniowej (1971);
- Złaz Kwitnących Sadów (1972);
- Wakacyjne Zloty Młodzieży (1972);
- Rajd "Poznajemy Jaskinie Kielecczyzny" (1973);
- Rajd "Szlakami Partyzantów Kieleckich" (1973);
- Rajd Szlakiem Miejsc Pamięci Narodowej (1977 - kontynuowany);
- Nietypowy Rajd Mikołajkowy (1981- kontynuowany);
- Rajd Spódnicowy z Piosenką (1983); 15 imprez
- Zlot Aktywu SKKT (1983);
- Zlot SKKT PTTK i PTSM (1986 - kontynuowany);
- Wiosenny Rajd na Rady (1991 - kontynuowany);
- Letni Rajd na Raty (1992);
- Jesienny Rajd na Raty (1992 - kontynuowany);
- Rajd Grzybobraniowy (1994);
- Rajd Wagarowicza (1996);
- Jajowy Rajd z Piosenką (1999); 6 imprez
- Rajd Walentynkowy (2001 - kontynuowany);
- Wędrówki pod Ciemną Gwiazdą (2002 - kontynuowany);
- Rajd Wolontariusza (2005 - kontynuowany).
Koło PTTK nr 12 przy Redakcji Słowa Powszechnego, później Koło PTTK nr 8 przy
Stowarzyszeniu PAX było organizatorem dwóch rajdów: Rajdu Hubalczyków - 30 edycji i Rajdu Kurierów Polski
Podziemnej - 26 edycji.
Oddział był organizatorem trzech Ogólnopolskich Wysokokwalifikowanych Rajdów
Pieszych: w 1976 roku z zakończeniem w Szydłowcu, w 1990 roku z zakończeniem w Toporni k. Przysuchy i w
2000 roku z zakończeniem w Warce.
Aby uczestnicy rajdów nie błądziła już w 1961 roku nasi działacze - Bogdan
Kamiński, Maciej Trąbczyński, Henryk Brzeziński i Teodor Zieliński - wyznakowali 78 km
znakowanych szlaków turystycznych w północno-zachodniej części Puszczy Świętokrzyskiej, które zostały odnowione
na stulecie zorganizowanego ruchu turystycznego na ziemiach polskich przez Witaliusza Demczuka, Adama Kozę, Ludwika
Plewika i Konrada Bieleckiego.
Również w 1973 roku wytyczono pierwsze szlaki w Puszczy Kozienickiej i Puszczy
Stromieckiej o łącznej długości 251 km. Prace znakarskie wykonali Witalisz Demczuk, Adam Koza i Ludwik Plewik.
Później wykonano szlaki: Hubala z Poświętnego do cmentarza partyzanckiego pod Skarbową Górą, łącznikowy z
Żytkowic do rezerwatu "Zagożdżon" i Z Rożek do Pionek. Oddział opiekuje się 640 km znakowanymi szlakami
turystycznymi.
Większość rajdów była organizowana przez Oddziałową Komisję Turystyki Pieszej
i Górskiej. Dużą ilość rajdów zorganizował KTP "Radomir", którego działalność przejęło koło PTTK
nr 200 "Piechurzy". KTkolarskiej i Wspinaczki zainicjował organizacje rajdów grzybobraniowych, wagarowicza
i przejął organizację rajdów młodzieży. Klub również organizował rajdy i imprezy turystyki kolarskiej. Ostatnio
w organizację imprez włączył się KTKwalifikowanej "Gramp" z rajdem walentynkowym i wolontariusza.
Klub Turystyki Motorowej "Wicher" w latach 1967-68 organizował samodzielne
Nocne Motorowe Rajdy Świętokrzyskie, a od roku 1974 są organizowane trasy motorowe na Nocnych Świętokrzyskich Rajdach Górskich.
Klub organizuje własne imprezy jak: Motorowe Imprezy na Orientację, Rajd szlakiem Rezerwatów Przyrody Ziemi
Radomskiej oraz Rajd "Znani i Nieznani Ziemi Radomskiej. Były również organizowane trasy motorowe podczas Rajdów
Szlakami Pamięci Narodowej.
Klub Turystyki Żeglarskiej "Korab" z chwilą utworzenia województwa radomskiego
stał się bazą kadrową do powstania Radomskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego i z czasem działalność wodniacka
z PTTK przeniosła się do tej nowej organizacji, tym bardziej, że "Korab" nie dysponuje
żadnym sprzętem pływającym.
Klub Imprez na Orientację "Skróty" w latach 1986-2000 był znanym w kraju
ośrodkiem tej dyscypliny turystyki kwalifikowanej. Nasi działacze reaktywowali Komisje Imprez na Orientację
Zarządu Głównego PTTK i w jej składzie działali przez kilka kadencji, m.in. Dariusz Zając był jej przewodniczącym.
Klub był organizatorem 9 centralnych jak Drużynowe Mistrzostwa Polski w MnO, czy Akademickie Mistrzostwa
Polski w MnO. Nasze Maratony MnO i Ogólnopolskie MnO "Jakuza" były znane w całym kraju, zaś imprezy "2 x 2"
zachęcały i pozwalały dzieciom oraz młodzieży zdobywać doświadczenia w tej dyscyplinie turystyki.
Młodzież stanowiła i stanowi gro członków naszego oddziału. Już w składzie
Komitetu Organizacyjnego i pierwszym Zarządzie Oddziału PTTK w Radomiu uczestniczyli uczniowie Szkoły
Technicznej. Pierwsze szkolne koła powstały jeszcze w 1952 roku liceach: T. Chałubińskiego i J. Kochanowskiego.
Koordynatorem działalności turystycznej w środowisku szkolnym były odpowiednio Komisja Młodzieżowa, Rada
Opiekunów SKKT, Rada Programowa ds. Młodzieży Szkolnej i ostatnio Komisja ds. Młodzieży. W 1960 roku w Klubie
Turysty z inicjatywy kolegi Leona Chrusta działał Szkolny Miejski Ośrodek Krajoznawczo-Turystyczny i Komisja ds. Krajoznawstwa
i Turystyki Szkolnej - eksperymentalne jednostki w skali kraju, zalegalizowane w 1964 roku porozumieniem
Ministerstwa Oświaty i PTTK. SMOKT organizował szkolenia dla nauczycieli w wyniku czego powstało Koło PTTK przy
ZNP. Wtedy szkolne koła stały się zbiorowymi członkami PTTK, co spowodowało ich zwiększenie, bo uczniowie nie musieli
płacić składek członkowskich.
Oddziałowa Komisja Młodzieżowa zaczęła organizować: Radomski Rajd Młodzieży i
Zlot Aktywu Młodzieżowego. Z myślą o młodzieży zostały zorganizowane: Zlot Turystyczny "Sobótki", Złaz Kwitnących
Sadów, Zimowy Rajd na Raty, ponadto członkowie SKKT uczestniczyła w większości rajdów organizowanych przez Oddział.
Zarząd Oddziału w porozumieniu z Kuratorium Oświaty Województwa Radomskiego od 1986 roku w
ramach Tygodnia Turystyki Młodzieży organizował dla młodzieży z pierwszych klas liceów i techników zwiedzanie
Radomia z przewodnikiem. Każdego września Radom zwiedzało około 40 grup. Od 2000 roku ta akcja jest
prowadzona wspólnie z Urzędem Miejskim w Radomiu. Uczniowie jednocześnie byli zapoznawani z historią i struktura
naszego Oddziału.
Duży wkład w rozwój turystyki wśród młodzieży miało utworzone Koło PTTK nr 7
przy Komendzie Hufca ZHP Radom-miasto. Koło to pod kierunkiem Konrada Bieleckiego, Janusza Makowskiego
i Ireny Wiercickiej wyszkoliło wielu organizatorów turystyki i przodowników turystyki pieszej. Było inicjatorem i
organizatorem Rajdów na Raty im. Stanisława Wernera, ale przede wszystkim Radomskich Rajdów Harcerskich.
Koleżanka Magdalena Bieńkowska od wielu lat prowadzi działalność na osiedlu
"Ustronie". Jej Klub Bra-De-Li jest organizatorem corocznego Rajdu Żołędziowego, obozów żeglarskich i obozów
wędrownych w ramach OWRP. Ponadto przy klubie działa zespół wokalny o tej samie nazwie, który występuje na wielu
przeglądach piosenki turystycznej i żeglarskiej osiągając sukcesy.
Szkolne koła PTTK w Białobrzegach od wielu lat są organizatorami: rajdów
"babskich" i nocnych rajdów "Białobrzeskich".
Obecnie działa niewiele SKKT, gdyż ich opiekunowie nie mają żadnych zniżek
godzin na tą działalność. Szkolna koła działają w miarę intensywnie do momentu, gdy ich opiekunowie zdobędą
niezbędną dokumentację do podniesienia kwalifikacji nauczycielskich.
W 1961 roku powstał Klub Miłośników Radomia i Ziemi Radomskiej z
prezesem mjr Michałem T. Osińskim - "Brzęk", który był jednym z liczących się ogniw realizujących krajoznawstwo
w oddziale. Klub skupiał w swych szeregach społeczników z różnych dziedzin wiedzy, którzy postawili sobie za
cel badanie przeszłości i teraźniejszości Radomia i Ziemi Radomskiej. Klub m.in. był organizatorem i inicjatorem:
- sesji naukowej p.t. "Radom i i region w przeszłości, teraźniejszości i przyszłości";
- debaty poświęconej zieleni i terenom wypoczynku okolicy Radomia;
- narady p.t. "Radom jako zespół zabytkowy"
- napisanie i wydania przewodnika po Radomiu (1974).
Działalność Klubu należy uważać za zorganizowane początki krajoznawstwa w Oddziale, które w 1985 roku
przejmuje Pracownia Krajoznawcza, przekształcona w 1988 w Regionalną Pracownię Krajoznawczą dysponującą liczącym
się księgozbiorem, znacznymi zbiorami kartograficznymi, licznymi zdjęciami i przezroczami dotyczącymi Radomia i
Ziemi Radomskiej.
Pracownia stała się organizatorem najpierw w województwie, a od 1991
roku na Ziemi Radomskiej eliminacji konkursów: krajoznawczego "Poznajemy Ojcowiznę", krasomówczego dla dzieci i
młodzieży oraz Ogólnopolskiego Młodzieżowego Turnieju Turystyczno-Krajoznawczego PTTK. Laureaci eliminacji wojewódzkich,
a później regionalnych konkursów zajmowali czołowe miejsca w finałach. Tak rozwinięta i owocna działalność
to zasługa przede wszystkim jej kierowników: Jerzego Urbańskiego i Ireny Wiernickiej.
Bardzo dużym osiągnięciem Pracowni było wydawanie w latach 1985-89 kwartalnika
turystyczno-krajoznawczego "Radomir", w 19 numerach przedstawiono wiele nieznanych ogółowi mieszkańcom regionu
wydarzeń historycznych. Przedstawiono opisy rezerwatów przyrody, opisy znakowanych szlaków pieszych, historię
herbów szlacheckich na Ziemi Radomskiej, historię związków wyznaniowych w Radomiu i kronikę wydarzeń PTTK na Ziemi
Radomskiej.
Instruktorzy krajoznawstwa naszego Oddziału w 1980 roku przygotowali regulamin
Odznaki Krajoznawczej Województwa Radomskiego. Odznaka ustanowiona przez Zarząd Wojewódzki PTTK funkcjonowała od
1982 do 2000 roku, gdy Zarząd Oddziału zmodyfikował regulamin i nadał jej nową nazwę: Odznaka Regionalna Ziemi
Radomskiej. Również z inicjatywy KTM "Wicher" została ustanowiona odznaka turystyczna "Poznajemy Diecezję
Radomską".
W 2005 roku oddział był organizatorem XXXV Centralnego Zlotu Aktywu
Krajoznawczego "CZAK-ZIEMIA RADOMSKA". W ciągu 5 dni 250 uczestników zwiedzili najciekawsze obiekty architektoniczne,
historyczne i przyrodnicze Ziemi Radomskiej i uczestniczyli w forum krajoznawcze w Iłży.
Krajoznawstwo było jednym z ważniejszych elementów wszystkich naszych rajdów i imprez.
Organizatorzy przygotowywali dla uczestników konkursy wiedzy o regionie i dla najlepiej odpowiadających
uczestników lub zespołów przygotowywano nagrody w postaci przewodników lub sprzętu turystycznego.
Działalność gospodarcza była i jest podstawą każdej działalności. Już w 1954
roku uruchomiono Wypożyczalnię Sprzętu Turystycznego, która dawała skromny dochód. Prowadzono kursy dla
przewodników po Górach Świętokrzyskich, aby mogli oprowadzać wycieczki zlecone przez Biuro Obsługi Ruchu
Turystycznego powstałe w 1955 roku i prowadzone społecznie. Prawdziwy rozwój BORT-u następuje po otrzymaniu
lokalu przy ul. R. Traugutta i zatrudnieniu pracownika. W 1963 roku uruchomiono Punkt Informacji Turystycznej i
zakupiono autokar. Te przedsięwzięcia przyczyniły się do zwiększenia ilości wycieczek, a tym samym dochodów.
Prawdziwy rozwój działalności gospodarczej następuje po roku 1981, gdy
kierownikiem, później dyrektorem BORT zostaje Leszek Zając. W tym czasie powstaje ekspozytura BORT w Iłży,
dokonano zakupu 6 kolejnych autokarów. Przejęto i wyremontowano zabytkowy lokal przy ul. Miłej 10 z
przeznaczeniem m.in. dla BORT-u. W BORT-cie prowadzono wymianę walut na wakacyjną wymianę młodzieży. Dwukrotnie
w tym po raz pierwszy do Radomia sprowadzono Państwowy Ludowy Zespół Pieśni i Tańca "Mazowsze" oraz Zespół
"Śląsk". W 1984 roku wydzierżawiono ośrodek rekreacyjny "Ważka" w Chlewiskach, w którym organizowano kolonie
letnie dla dzieci pracowników kopani węgla kamiennego w Knurowie. W latach 1990-99 BORT prowadzili kolejno
ajenci: Leszek Zając, Marian Siadaczka i Dariusz Zając. Aktualnie działalność gospodarcza Oddziału opiera się
wynajmowaniu pomieszczeń w obiekcie przy ul. Miłej 10.
Konrad W. Bielecki